Nâng cao hiệu quả thực hiện Quy chế văn hóa công sở tại các cơ quan hành chính nhà nước
Ngày đăng: 13/10/2011
    Công sở là nơi cán bộ công chức (CBCC) hàng ngày tiếp xúc và giải quyết những công việc liên quan đến người dân. Vì vậy, từ nề nếp đến phong cách làm việc và thái độ tiếp cận của đội ngũ CBCC đều ảnh hưởng đến hiệu quả công việc và hiệu lực quản lý nhà nước.

Công sở là nơi cán bộ, công chức (CBCC) hàng ngày tiếp xúc và giải quyết những công việc liên quan đến người dân. Vì vậy, từ nề nếp đến phong cách làm việc và thái độ tiếp cận của đội ngũ CBCC đều ảnh hưởng đến hiệu quả công việc và hiệu lực quản lý nhà nước. Bên cạnh những yếu tố mang tính chuyên môn, kỷ thuật tác động trực tiếp đến hiệu quả giải quyết công việc của người dân thì yếu tố văn hóa công sở giữ một vai trò rất quan trọng. Môi trường làm việc, thái độ phục vụ cũng như cách thức giao tiếp, ứng xử đối với người dân của đội ngũ CBCC sẽ tạo nên bầu không khí bình đẳng thể hiện mối quan hệ thân thiện giữa cơ quan hành chính với công dân, tạo nên nét đẹp văn hóa của một nền hành chính hiện đại.

Văn hóa công sở được hiểu là những quy tắc, chuẩn mực ứng xử  giữa CBCC - người đại diện cho cơ quan hành chính nhà nước với công dân và giữa CBCC với nhau, nhằm phát huy tối đa năng lực để đạt hiệu quả cao nhất trong hoạt động công vụ. Khi văn hóa công sở của CBCC được nâng cao thì nấc thang văn hóa ứng xử của công dân đến công sở làm việc chắc chắn cũng sẽ được nâng cao. Văn hóa công sở còn là biểu hiện nổi bật của một xã hội văn minh, mọi hoạt động công vụ đều có nền nếp, kỷ cương; mỗi người công chức đều thấy rõ trách nhiệm của mình và luôn tự nguyện làm tròn nhiệm vụ, hoàn thành tốt phần việc được giao.

Thực tế đáng buồn, trong nhiều năm qua sự độc đoán chuyên quyền trong bộ máy công quyền đã làm giảm sút niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, ảnh hưởng đến trật tự xã hội, làm xuống cấp nét văn hóa công sở. Chính vì vậy, việc lập lại trật tự kỷ cương; xây dựng phong cách ứng xử chuẩn mực của CBCC trong hoạt động công vụ là một đòi hỏi vừa khách quan vừa cấp bách. Ngày 02/8/2007 Thủ tướng chính phủ ban hành Quy chế văn hóa công sở kèm theo Quyết định số 129/2007/QĐ-TTg. Quy chế gồm: 03 chương, 16 điều quy định chi tiết các nội dung, phạm vi, đối tượng điều chỉnh và các nguyên tắc thực hiện; quy định việc thực hiện văn hoá công sở phải tuân thủ theo các nguyên tắc: Phù hợp với truyền thống, bản sắc văn hoá dân tộc và điều kiện kinh tế – xã hội; phù hợp với định hướng xây dựng đội ngũ CBCC chuyên nghiệp, hiện đại; phù hợp với các quy định của pháp luật và mục đích, yêu cầu cải cách hành chính, chủ trương hiện đại hoá nền hành chính nhà nước. Theo Quy chế này, các nhân viên cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương trong khi làm việc, tiếp xúc với dân, giao tiếp, ứng xử phải hết sức nghiêm túc, lịch sự, biết tôn trọng người dân; quy định cụ thể về trang phục; việc đeo thẻ khi thực hiện nhiệm vụ; việc bố trí phòng làm việc, treo biển hiệu cơ quan... Ngoài ra, Quy chế còn quy định các hành vi cấm đối với CBCC như: cấm hút thuốc lá, không được nói tục, không sử dụng đồ uống có cồn tại công sở (trừ trường hợp được sự đồng ý của thủ trưởng cơ quan)....  

Sau 02 năm triển khai thực hiện Quy chế, các công sở  từ trung ương đến địa phương đã được quan tâm đầu tư điều kiện và phương tiện làm việc tốt hơn cho CBCC, đầu tư nâng cấp phòng tiếp dân, nơi giải quyết thủ tục hành chính tạo thuận lợi hơi cho người dân đến giao dịch công việc; phong cách và thái độ làm việc của CBCC ở nhiều cơ quan đã có những chuyển biến tích cực, hầu hết CBCC đeo thẻ khi làm việc, các công sở đều bố trí người và nơi trông giữ xe cho người dân khi đến giao dịch và liên hệ giải quyết công việc… vì thế, có thể thấy Quy chế văn hóa công sở là một quy chế hợp với lòng dân, thể hiện bản chất ưu việt của nhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ở nhiều cơ quan vẫn còn nhiều hạn chế trong thực hiện Quy chế văn hóa công sở:

Thứ nhất: Môi trường làm việc và bài trí trong công sở hiện nay vẫn chưa thể hiện được một nền hành chính dân chủ, hiện đại và gần dân. Ở không ít công sở còn diễn ra cảnh tượng nơi làm việc nhếch nhác, lộn xộn, thiếu biển chỉ dẫn lối đi, sơ đồ hướng dẫn các bộ phận giải quyết công việc của cơ quan, không bố trí người giữ xe; ngay từ cổng vào của các công sở vẫn là tấm biển khô cứng, thiếu thiện cảm đập vào mắt công dân: “Xuống xe, xuất trình giấy tờ”. Đã đến lúc, cần phải thay vào đó bằng  sự mềm mại với nét văn hóa thể hiện sự văn minh, lịch thiệp của một cơ quan hành chính của dân, gần dân, sẵn sàng phục vụ không điều kiện những nguyện vọng chính đáng của công dân, ví dụ như: “Chào mừng quý khách. Xin liên hệ phòng bảo vệ để được hướng dẫn”…

Thứ hai:  Những “Bài học vỡ lòng” về văn hoá,  hình như nhiều CBCC chưa thuộc. Ở đâu đó, còn không ít CBCC với thái độ làm việc thiếu nghiêm túc, trang phục phản cảm; tác phong công tác tuỳ tiện, tính kỷ luật yếu kém, hiện tượng “Sáng cắp cặp đi, tối cắp cặp về” vẫn diễn ra; đến cơ quan suốt ngày uống trà, tán chuyện vặt; chơi game hoặc lướt web; gọi điện thoại “chùa”, dùng điện, nước vô tội vạ; tình trạng công chức bớt xén thời gian làm việc, đùn đẩy trách nhiệm, giải quyết công việc sai quy định hoặc thiếu thờ ơ, vô cảm trong việc tiếp công dân vẫn còn tồn tại ở nhiều nơi. Điều đau lòng hơn là: Trong thực hiện công vụ, nếu người đến liên hệ công tác có lợi lộc cho mình thì lập tức được săn đón, còn ngược lại thì cau có, cố tình gây phiền hà. Cho dù đấy chỉ là “ Những con sâu”, nhưng không kịp thời ngăn chặn thì sớm muộn sẽ “Làm rầu nồi canh”. Ông cha ta dạy: “Lời nói gói vàng” - đã đến lúc CBCC phải biết cười, biết nói lời cảm ơn, câu xin lỗi, bởi đó là văn hoá thể hiện bản chất của nhà nước ta.

 Nghị quyết Trung ương 5 (khóa X) nhận định: Giao tiếp, ứng xử văn hóa nơi công sở thể hiện đến chất lượng, hiệu quả khi xử lý và giải quyết công việc, xây dựng lề lối làm việc khoa học của đội ngũ CBCC góp phần vào quá trình cải cách nền hành chính nước nhà. Và một bài học văn hóa công sở nữa mà cúng ta cần phải học tập ở nền hành chính của nước Nhật. Khi người dân đến các cơ quan nhà nước, nhân viên phải đứng lên chào niềm nở, tươi cười, sau đó mời người dân ngồi. Chỉ sau khi người dân ngồi thì nhân viên nhà nước mới được ngồi. Ngoài ra, luôn có các nhân viên chỉ dẫn, để hướng dẫn người dân đến bàn làm việc nào, phòng nào, thủ tục hành chính ra sao, chứ không để người dân tự tìm đến nơi cần giải quyết như ở  chúng ta hiện nay. 

 Theo Tiến sĩ tâm lý Huỳnh Văn Sơn - Trưởng bộ môn Tâm lý Trường ĐHSP TPHCM: Lỗi ở đây không phải là môi trường làm việc - công sở, cái chính là những con người nơi đây - họ chưa nhận thức được công việc của họ là phục vụ người dân, những người đang nộp thuế để trả lương cho họ. Mặt khác, công chức nước ta vẫn thiếu các kỹ năng thiết lập giao tiếp phi ngôn ngữ; họ chưa biết nói chuyện bằng ánh mắt, khuôn mặt, cử chỉ thay vì làm cho ánh mắt của mình dễ chịu, thân thiện, họ lại thường mang khuôn mặt lạnh lùng. Còn người dân khi đến các công sở thường e dè, ngượng nghịu, chưa chủ động tìm hiểu quy trình, luật lệ, chính tâm lý thụ động này cũng tác động đến thái độ của công chức.

Thực trạng trên cho thấy, nhận thức về văn hóa công sở của các ngành, các cấp, các địa phương chưa đầy đủ, không thấy được mối liên hệ qua lại giữa trình độ văn hóa công sở với hiệu quả, năng suất của công việc tại công sở. Chúng ta còn thiếu các chuẩn mực về văn hóa công sở và các chế tài xử lý vi phạm, thiếu đào tạo, bồi dưỡng về văn hóa công sở. Để giải quyết điều đó, theo tôi cần thực hiện đồng bộ các giải pháp cơ bản sau:

Một là, Tuyên truyền nâng cao nhận thức về văn hóa công sở cho cán bộ lãnh đạo, đội ngũ CBCC và nhân dân.  

Văn hoá công sở là một trong những vấn đề nhạy cảm; yếu tố nhận thức là vấn đề then chốt để mỗi cán bộ lãnh đạo, đội ngũ CBCC và toàn thể nhân dân hiểu được vai trò, trách nhiệm của chính mình và từ đó nâng cao các hành vi văn hoá công sở và là một trong những điều kiện cần và đủ để đội ngũ CBCC thay đổi quan niệm, cung cách làm việc tiến dần đến chuẩn “Chuyên nghiệp và hiện đại”.  

Đối với người cán bộ lãnh đạo cần phải tạo được cơ chế tốt để các nhân viên có điều kiện phát triển, một môi trường hòa đồng, thân thiện có tính đoàn kết cao thì hiệu quả công tác sẽ cao; quan trọng hơn chính là việc cần thay đổi nhận thức, suy nghĩ của một số CBCC về thái độ, hành vi ứng xử với nhân dân từ những việc làm rất nhỏ như bố trí người giữ xe; cảnh trí nơi làm việc, ghế, bàn, nước uống... nhằm góp phần xây dựng hình ảnh người CBCC “Trung thành – Tận tụy – Sáng tạo – Gương mẫu”, của một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân ngày càng trong sạch, vững mạnh.

Hai là, Các cơ quan công sở cần ban hành quy chế văn hóa với nội dung cụ thể, rõ ràng mang tính khả thi cao; có bản cam kết thực hiện của mỗi phòng ban, đơn vị trực thuộc; có kiểm tra, tổng kết, đánh giá định kỳ.

Để quy chế văn hóa công sở đạt hiệu quả cao trước hết cần phải xây dựng quy chế một cách cụ thể, chi tiết, rõ ràng và phải phù hợp với điều kiện của từng cơ quan, tổ chức để mọi người phấn đấu; cần có quy định về thưởng, phạt đúng mức đối với những CBCC làm tốt và chưa tốt. 

Xây dựng công sở văn minh là một hướng đi đúng, có tính tất yếu song cần đi vào thực chất chứ không nên dừng lại ở hình thức, chạy theo thành tích. Quy chế văn hóa công sở sẽ không thể đạt kết quả cao nếu chỉ biết hô khẩu hiệu hoặc quy định rồi bỏ đó. Vì vậy, ngoài việc thường xuyên giáo dục nâng cao văn hóa cho các đối tượng giao tiếp ở công sở còn cần phải tăng cường cơ chế kiểm tra, giám sát của cán bộ lãnh đạo, đồng thời phải biết quan tâm đến ý kiến của những người dân có tham gia vào lĩnh vực phụ trách để có những điều chỉnh kịp thời.   

Ba là, Phải có sự thống nhất về nhận thức chung, xem thực hiện văn hóa công sở chính là một phần của nhiệm vụ cải cách hành chính và mỗi CBCC cũng cần nhận thức được công việc của mình là phục vụ nhân dân, những người đang nộp thuế trả lương cho mình. Các ngành, các cấp phải nghiêm túc kiểm điểm những hạn chế, thiếu sót nơi công sở của cơ quan, đơn vị, kể cả cách bài trí công sở, trong giao tiếp, ứng xử của cán bộ, công chức, cần phải thấy được những hạn chế, thiếu sót đó sẽ cản trở tiến trình đổi mới hội nhập kinh tế đất nước trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trong khi xã hội ngày càng tiến bộ, con người ngày càng văn minh thì văn hóa công sở đòi hỏi ngày càng phải được tôn trọng thực thi làm cho năng suất, hiệu quả công tác được cải thiện. Cải cách hành chính sẽ có rất nhiều việc phải làm, nhưng trước hết phải xoá bỏ tư tưởng, thói quen, phong cách làm việc, ứng xử lỗi thời, lạc hậu thì hiệu quả của cải cách hành chính chắc chắn sẽ được nâng cao.

Trần Thế Vinh
Là trung tâm tàng trữ ấn phẩm của tỉnh, Thư viện có nhiệm vụ xây dựng kho tàng di sản văn hóa thành văn trở thành kho tài liệu phong phú, đầy đủ và tiêu biểu nhất của Tỉnh.
Thư viện sưu tập đầy đủ và bảo quản đời đời những tài liệu của địa phương và về địa phương.

Thư viện Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
Địa chỉ: Số 04 - Phạm Văn Đồng - thành phố Bà Rịa - tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
Điện thoại: 064.3742101 - 064.3742100 - Fax: 064.3742105 
Email: thuvien@thuvienbrvt.com.vn