28/11/2018

Kỷ niệm 198 năm Ngày sinh Ph.Ăng-ghen (28-11-1820 - 28-11-2018)

Ph.Ăng-ghen (Friedrich Engels) sinh ngày 28/11/1820, ở thành phố Barmen, tỉnh Rhein, Vương quốc Phổ (nước Đức ngày nay) trong một gia đình chủ xưởng dệt. Cha ông là người rất sùng đạo, song trong công việc là người có nghị lực, tháo vát, về chính kiến là người bảo thủ. Mẹ Ăng-ghen xuất thân từ môi trường trí thức, một phụ nữ nhạy cảm, đôn hậu, hoạt bát, đặc biệt thích hài hước và yêu văn học nghệ thuật. Ông ngoại Ăng-ghen là nhà ngôn ngữ học cũng có ảnh hưởng lớn đến Ăng-ghen; ông có 08 anh chị em, các em trai của Ăng-ghen đều đi theo con đường đã vạch sẵn của người cha, trở thành những chủ xưởng.

 

Có thể nói, sống ở một trung tâm công nghiệp lớn của tỉnh Rhein, ngay từ thời thơ ấu Ăng-ghen đã nhìn thấy bức tranh đa dạng sự bần cùng không lối thoát của người dân lao động. Vì vậy, ngay từ nhỏ Ăng-ghen đã bộc lộ tính cách độc lập. Ngoài ra, khi còn học ở Trường trung học, Ăng-ghen đã căm thù chế độ chuyên chế và sự chuyên quyền của bọn quan lại. Những tâm trạng đối lập với chế độ chuyên chế Phổ đã góp phần thức tỉnh rất sớm ý thức chính trị ở Ph. Ăng-ghen.

Đến năm 1837, theo yêu cầu của bố, Ăng-ghen buộc phải rời khỏi trường trung học khi chưa tốt nghiệp để bắt đầu công việc buôn bán ở văn phòng của bố. Công việc kinh doanh không mấy hấp dẫn Ăng-ghen, song ông có thể sử dụng được nhiều thời giờ rỗi vào việc tự học và nghiên cứu trong các lĩnh vực sử học, triết học, văn học, ngôn ngữ và thơ ca những môn rất hấp dẫn đối với Ăng-ghen.

Tháng 6 năm 1838, theo yêu cầu của bố, Ăng-ghen đến làm việc tại Văn phòng thương mại lớn của một thương nhân ở thành phố cảng Barmen. Tại thành phố cảng lớn buôn bán với nhiều nơi trên thế giới, Ăng-ghen đã mở rộng tầm hiểu biết về nền văn học và báo chí nước ngoài. Tác động của cuộc cách mạng dân chủ tư sản đã chín muồi ở Đức hồi bấy giờ đã thúc đẩy ở Ăng-ghen hình thành các quan điểm dân chủ - cách mạng.

Từ năm 1841 đến 1842, ông tham gia phục vụ quân đội, sau khi giải ngũ ông về London, thủ đô của nước Anh sinh sống. Thời gian sinh sống tại đây, đã có ý nghĩa quyết định đối với Ăng-ghen trong việc dứt khoát từ bỏ những quan điểm duy tâm để trở thành nhà duy vật. Ăng-ghen tham gia viết báo cho tờ tạp chí Deutsch - Franzosische Jahrbucher (Niên giám Pháp – Đức) ra đời vào tháng 02/1844. Các bài báo của Ăng-ghen đăng trên tạp chí này là những bài báo đầu tiên đề cập đến việc áp dụng phương pháp biện chứng vào việc phân tích các quan hệ kinh tế của xã hội tư sản. Xem xét các hiện tượng kinh tế trong mối quan hệ qua lại và trong sự phát triển, Ăng-ghen đã chỉ ra sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập, coi đó là cơ sở của sự phát triển.

Tháng 8 năm 1844, trên đường về Vương quốc Phổ, Ăng-ghen ghé lại Paris gặp Các Mác. Từ đó bắt đầu sự cộng tác chặt chẽ giữa hai người. Tháng 02/1845, cuốn sách Gia đình thánh của Mác và Ăng-ghen ra đời đã phê phán mạnh mẽ chủ nghĩa duy tâm chủ quan của phái Hêghen trẻ mà thực chất là phê phán toàn bộ chủ nghĩa duy tâm và phương pháp của nó, đồng thời nêu lên luận điểm hết sức quan trọng về vai trò quyết định của quần chúng nhân dân trong lịch sử. Hai ông cũng hợp sức viết công trình nổi tiếng Hệ tư tưởng Đức (1845 - 1846) phê phán mạnh mẽ chủ nghĩa duy tâm của Hêghen và phái Hêghen trẻ đồng thời phê phán chủ nghĩa duy vật không nhất quán của Luivich Phoiơbach (Ludwig Feuerbach) nêu ra những luận điểm cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Tiếp sau đó, Đại hội II Liên đoàn những người cộng sản đã uỷ nhiệm Mác và Ăng-ghen cùng viết Tuyên ngôn của đảng cộng sản. Hai ông đã lấy chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử làm thế giới quan của đảng vô sản.

Từ sau năm 1846 đến năm 1883, ông đã xuất bản tác phẩm Chống Đuyrinh (1878) góp phần to lớn cho việc hoàn thiện lý luận của chủ nghĩa Mác; sau khi Các Mác qua đời (1883), Ăng-ghen là người lãnh đạo tổ chức những người theo chủ nghĩa xã hội ở châu Âu, hoàn thiện bản thảo và chuẩn bị cho in tập II và III của bộ Tư bản mà Mác chưa kịp hoàn thành. Đặc biệt, vào những năm cuối đời, Ăng-ghen viết nhiều tác phẩm nổi tiếng như: Ngồn gốc gia đình, Chế độ tư hữu và Nhà nước (1884), Luivich Phoiơbach và sự cáo chung của triết học cổ điển Đức (1866); Biện chứng tự nhiên; vấn đề nông dân ở Pháp và Đức (1894). Những tác phẩm này của Ăng-ghen, ngoài ý nghĩa tuyên truyền cho chủ nghĩa cộng sản khoa học, còn có ý nghĩa về mặt giá trị lý luận và thực tiễn cao, đồng thời làm phong phú thêm chủ nghĩa Mác.

Ngày 05/8/1895, Ph.Ăng-ghen qua đời tại làng Yoking gần thủ đô London, thi hài ông sau đó được hỏa táng và dải tro cốt xuống biển.

BBT (st)

http://bantuyengiao.cantho.gov.vn

Ban Tuyên giáo Cần Thơ