02/01/2019

Phát triển văn hóa đọc trong thời hiện đại

Tuyên truyền văn hóa đọc cho nhân dân trên địa bàn thành phố Vũng Tàu trong những năm qua, đã tác động trực tiếp đến việc xây dựng con người phát triển toàn diện, mỗi người đều có quan niệm vai trò và sở thích khác nhau trong việc lựa chọn những cuốn sách phù hợp với khẩu vị, người dùng tin cho rằng đọc chính là học tập và truyền bá tri thức của nhân loại, người thủ thư nêu cao vai trò không chỉ cung cấp thông tin thỏa mãn nhu cầu đọc của người dùng tin mà còn thực hiện chức năng giáo dục văn hóa đọc cho người dùng tin nhằm nâng cao kiến thức, giải trí tinh thần và hoàn thiện nhân cách, đồng thời tăng cường thêm nguồn tài liệu dồi dào cho các ngành nghề ...

Khi văn hóa đọc được phát triển sâu rộng ắt sẽ thu hút đông đảo bạn đọc nhằm mở mang kiến thức, nâng cao sự hiểu biết, làm việc có hiệu quả. Trong thời công nghệ mới, với nhịp sống công nghiệp cùng  những cuộc mưu sinh hoặc tìm cách làm giàu, quỹ thời gian rỗi của con người ngày càng eo hẹp, gây ảnh hưởng đến văn hóa đọc… Bên cạnh đó, các phương tiện nghe nhìn ngày càng được đầu tư trau chuốt về hình thức lẫn nội dung, các hình thức giải trí đa dạng, hấp dẫn thường xuyên xuất hiện đã khiến cho một số người lâu dần ngần ngại đọc sách, xa rời văn hóa đọc từ lúc nào không hay…

Bạn đọc Báo xuân tỉnh tại Thư viện TP. Vũng Tàu/ Ông Nguyễn Hồng Lĩnh-Bí thư Tỉnh ủy và các lãnh đạo UBND, Sở GD-ĐT tỉnh tại Đường Sách Vũng Tàu

Mặc dù có nguy cơ mai một trước sự phát triển của xã hội thời hiện đại, nhưng đến nay, văn hóa đọc vẫn giữ vai trò quan trọng đối với tất cả chúng ta và mỗi người dân Việt Nam nói chung cũng như cán bộ, nhân dân thành phố Vũng Tàu nói riêng.  Văn hóa đọc gắn liền với sự ra đời của chữ viết có những đặc trưng riêng biệt, vì thế không có hình thức nào để thay thế được nó. Quá trình đọc là quá trình hấp thụ tri thức qua cảm nhận của người đọc. Theo đó, con người phải suy nghĩ, phân tích tổng hợp, tư duy biến tri thức của nhân loại thành tri thức của riêng mình. Tri thức sẽ hằn sâu trong trí não của mỗi người và đọng lại trở thành vốn kiến thức để con người vận dụng vào công việc và cuộc sống của chính mình, có tác dụng hơn hẳn những tiếng nói thoáng qua, những hình ảnh lướt qua. Văn hóa đọc cũng giúp con người tăng trí tưởng tượng nhất là những tác phẩm văn học. Đọc những dòng chữ, thông qua ngôn ngữ văn học, những nhân vật, những khung cảnh thiên nhiên tươi đẹp yên bình như một  xã hội thu nhỏ trước mắt bạn đọc. Đọc các tác phẩm văn học hay đọc các truyện dài, truyện ngắn…có tác dụng bồi dưỡng tâm hồn, tư tưởng và sự sáng tạo cho người dùng tin, văn hóa đọc giữ vai trò chủ đạo trong quá trình học tập, quá trình nhận thức của mỗi con người Việt Nam.

Bà Nguyễn Thị Bạch Ngân - Phó Chủ tịch UBND TP. Vũng Tàu trao tặng Thẻ Đọc sách miễn phí./ Phục vụ sách lưu động tại Trường TH Quang Trung TP. Vũng Tàu

Xác định văn hóa đọc rất cần thiết trong cuộc sống hiện đại góp phần không nhỏ cho sự phát triển xã hội. Cho nên cần phải tuyên truyền giáo dục để mọi người nhận thức sâu sắc về vai trò và tầm quan trọng của sách, của văn hóa đọc với mỗi người, văn hóa đọc phải trở thành nhu cầu không thể thiếu của con người. Ngay cả ở những nước công nghiệp phát triển, văn hóa đọc vẫn được coi trọng. Trong cuộc sống thường ngày hối hả, bận rộn chúng ta vẫn chứng kiến cảnh người ta say mê đọc sách báo trên xe lửa, trên máy bay, trên tàu điện ngầm và cả trong khi chờ đợi. Đọc sách báo đã trở thành thói quen của họ! Bên cạnh hình thành hệ thống thiết chế văn hóa đọc chủ yếu là mạng lưới thư viện. Nhiều nơi đã xây dựng được mạng lưới thư viện đến tận cơ sở. Do việc này có hoạt động yếu, kém, cơ sở vật chất thiếu thốn, vốn ngân sách dành cho sách, báo ít ỏi nghèo nàn, một số thư viện cơ sở vắng bạn đọc. Văn hóa đọc cần được khơi dậy ngay từ cơ sở, tạo thành phong trào quần chúng ham đọc sách báo, cần phải đầu tư nhiều hơn nữa cho việc luân chuyển sách và phục vụ lưu động sách sách đến các phường và trường học để có thật nhiều đầu sách báo phong phú, đổi mới hình thức hoạt động thu hút đông đảo bạn đọc.

Những năm qua, nhiều nơi đã xuất hiện cách làm xã hội hóa Thư viện khuyến khích xây dựng các thư viện tư nhân, tủ sách gia đình bên cạnh các thư viện công cộng như các tủ sách phòng, ban, thư viện phường xã, trường học và thư viện của các lực lượng vũ trang như công an, quân đội... đều làm nòng cốt cho phong trào đọc sách báo ở cơ sở. Tất cả không nằm ngoài mục đích: Tạo điều kiện cho nhân dân trên địa bàn tiếp cận với sách, báo với văn hóa đọc. Vậy phải làm sao phát huy tầm ảnh hưởng và sức hấp dẫn cuốn hút của văn hóa đọc trước các đối tượng bạn đọc trong cộng đồng,  một vấn đề quan trọng đặt ra là phải có nhiều tác phẩm đọc đa dạng, phong phú bổ ích và hấp dẫn. Khi chúng ta muốn ngày càng thu hút các em ham thích đọc sách, thoát nghiện trò chơi điện tử thì phải có thật nhiều sách hay cho các em đọc. Một số ông bà, bố mẹ các em đã bộc bạch về truyện tranh nhiều tập lôi cuốn các bé thích xem tranh hơn là đọc những lời thoại có dòng chữ ngắn ngủi, lí nhí... Mặc dù, công tác xuất bản những năm gần đây có rất nhiều cố gắng, đưa ra thị trường nhiều loại sách đa dạng, trong đó có những cuốn sách quý. Tuy nhiên trong thực tế vẫn còn xuất hiện không ít những ấn phẩm in rất đẹp, bìa dày nhưng nội dung nhạt nhẽo, vô bổ khiến cho người đọc cảm thấy đọc nhàm chán; Với phương châm: “Tất cả ưu tiên cho bạn đọc” với nhiều cách làm mới bước đầu có nhiều nét khởi sắc, thư viện truyền thống vẫn được duy trì tồn tại song song với thư viện điện tử nhằm phục vụ cho các bạn đọc hưu trí, còn hầu hết lực lượng trẻ trung lại thiên về sử dụng thư viện điện tử  không còn mặn mà với thư viện truyền thống dẫn đến số lượng bạn đọc buổi tối vắng dần trong hơn một tháng nay. Tất nhiên, khi biết cách vận dụng các yếu tố cần có qua những giải pháp thiết thực tối ưu nhất trong sáng kiến năm 2018, chắc chắn sẽ đạt được kết quả như mong muốn, không những thường xuyên thu hút được mọi đối tượng bạn đọc gần xa mà còn góp phần thúc đẩy số lượng bạn đọc liên tục tăng cao. Thư viện điện tử đem lại nhiều tiện lợi trên các lĩnh vực nhất là về thời gian sẽ không bị tiêu tốn. Dù ta có đi bất cứ nơi đâu, lúc nào cần tìm tin chúng ta tự tra cứu tài liệu của Thư viện thành phố Vũng Tàu và các thư viện bạn một cách dễ dàng, nhanh chóng mà không cần phải đến thư viện để trực tiếp tra cứu.

Thư viện TP. Vũng Tàu tổ chức Lớp tập huấn Nghiệp vụ Thư viện năm 2018 tại Hội trường Thư viện TP. Vũng Tàu

Như vậy, việc phát triển công nghệ hiện đại đã xuất hiện các loại hình đọc mới như trang thông tin điện tử, báo điện tử, sách điện tử. Đây là những cơ hội mới để phát triển văn hóa đọc trong thời công nghệ 4.0. Thực tế nhiều nơi thực thi nhưng cũng có nhiều nơi mới tiếp cận còn nhiều bỡ ngỡ, nhưng  đòi hỏi chúng ta cho nên chúng ta cần nhanh chóng nắm bắt quản lý tốt loại hình này, bảo đảm chất lượng về nội dung và hình thức, đáp ứng nhu cầu của bạn đọc và người dùng tin  trong thời hiện đại,  góp phần nâng cao nhận thức, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm cho con người, khi đó, nhiệm vụ của những người làm công tác Thư viện giờ đây không chỉ là người trông coi sách phù hợp với việc phục vụ bạn đọc trong thư viện truyền thống mà còn là một chuyên gia thông tin, người tổ chức và phục vụ thông tin trong môi trường số hoá tiến tới trang bị thêm các kỹ năng cần thiết hỗ trợ bạn đọc tra cứu tài liệu tìm tin nghiên cứu vận dụng trong và ngoài thư viện với các dịch vụ thư viện điện tử trong điều kiện cho phép của luật định.

Thực hành tra cứu tài liệu số./ Ngày Hội sách Tuổi thơ tại Thư viện TP. Vũng Tàu

Để không ngừng nâng cao văn hóa đọc trên địa bàn thành phố Vũng Tàu trong thời hiện đại, bên cạnh các vấn đề về nguồn tài liệu, cơ sở vật chất và công tác phối hợp là vấn đề nguồn nhân lực, đó là những người làm công tác thư viện có tâm huyết gắn bó với nghề, luôn nhiệt tình năng động trên tinh thần học hỏi nâng cao trình độ tin học ngoại ngữ để làm quen với các trang thiết bị và phần mềm thư viện điện tử nhằm bắt nhịp với nhu cầu hội nhập quốc tế/.

Nguyễn Thị Kỷ

Thư viện Tp. Vũng Tàu