Nhân chứng lịch sử Thành cổ Quảng Trị 81 ngày đêm

Nhân chứng lịch sử Thành cổ Quảng Trị 81 ngày đêm : Truyện ký / Mã Thiện Đồng .- Nxb. Quân đội Nhân dân : H ; 2023 .- 240 tr.; 21 cm

Lịch sử dân tộc Việt Nam được viết nên bằng những chiến công hiển hách và cũng được khắc ghi bằng sự hy sinh thầm lặng của biết bao thế hệ cha anh. Có những địa danh đã trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, nơi mỗi tấc đất đều thấm đẫm máu xương của những người con ưu tú vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Thành cổ Quảng Trị và dòng sông Thạch Hãn là một trong những địa danh như thế – nơi đã chứng kiến cuộc chiến đấu kiên cường suốt 81 ngày đêm mùa hè năm 1972, trở thành bản hùng ca bất tử trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc".

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2026), nhằm tưởng nhớ và tri ân các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh và những người có công với cách mạng; đồng thời góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" cho các tầng lớp nhân dân, Bảo tàng - Thư viện tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trân trọng giới thiệu đến quý bạn đọc cuốn sách Nhân chứng lịch sử Thành cổ Quảng Trị 81 ngày đêm của tác giả Mã Thiện Đồng, do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân phát hành.

Qua hơn 230 trang sách, tác giả dẫn người đọc trở lại mùa hè đỏ lửa năm 1972 bằng những câu chuyện được sắp xếp theo trình tự thời gian. Từ những ngày lên tàu hỏa vào chiến trường, hành quân đến Quảng Trị, vượt dòng Thạch Hãn, đối mặt với những trận bom pháo "dọn mặt bằng", những cuộc chiến giành giật từng căn nhà, từng ngã ba, từng chiến hào trong Thành cổ. Mỗi chương sách như "Mặt trận phá nhà thờ La Vang", "Vượt sông Thạch Hãn", "Lính sinh viên", "Chiến sĩ Vũ Xuân Thu", "Chốt giữ ở Ga Quảng Trị", "Trận chiến ngày càng ác liệt", "Mặt trận trong ống cống", "Ghế lò trong chiến hào", "Trận bám chốt quyết tử"... đều tái hiện sinh động những lát cắt của cuộc chiến, nơi sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc.

Điều làm nên sức hấp dẫn của cuốn sách không nằm ở những trận đánh được mô tả dữ dội, mà ở những câu chuyện rất đời thường giữa chiến trường. Đó là bữa cơm có nấm giữa bom đạn, trái mít được chia nhau trong trận địa, những người lính trẻ vừa cầm súng vừa mang theo biết bao ước mơ tuổi đôi mươi. Giữa khói lửa chiến tranh, tình đồng chí, đồng đội vẫn luôn là điểm tựa giúp họ vượt qua gian khổ, sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ và vì đồng đội của mình.

Đặc biệt, tác phẩm dành nhiều trang viết để kể về những con người đã trở về sau chiến tranh và cả những người mãi mãi nằm lại nơi Thành cổ. Các chương "Những người còn sống", "Nghĩa trang sông", "Nghĩa trang liệt sĩ không mộ", "Một thời hòa bình" và "Thay lời kết" khiến người đọc lặng đi trước những mất mát không gì bù đắp được. Dòng sông Thạch Hãn không chỉ là chứng nhân lịch sử mà còn là nơi yên nghỉ của biết bao người lính trẻ chưa kịp gọi tên mình trong ngày chiến thắng.

Điểm đáng quý của cuốn sách là sự chân thực trong từng lời kể. Mỗi câu chuyện đều mang sức lay động mạnh mẽ, giúp người đọc hiểu rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao máu xương và tuổi xuân của cả một thế hệ.

Khi đọc cuốn sách, người đọc khó có thể quên những câu thơ được tác giả trích dẫn trong phần mở đầu như một lời tri ân gửi đến những người đã ngã xuống:

"Thành Cổ rộng sao đồng đội tôi nằm chật

Mỗi tấc đất là một cuộc đời có thật

Cho hôm nay tôi đến nghẹn ngào..."

Ba câu thơ ngắn nhưng chứa đựng biết bao đau thương, mất mát và lòng biết ơn. Thành cổ Quảng Trị hôm nay là một di tích lịch sử đặc biệt của dân tộc, nhưng hơn hết còn là biểu tượng của lòng quả cảm, của sự hy sinh cao cả và khát vọng hòa bình của nhân dân Việt Nam.

Hy vọng rằng, những trang hồi ký chân thực của các nhân chứng lịch sử sẽ góp phần giúp mỗi người hiểu sâu sắc hơn về giá trị của hòa bình, hun đúc lòng yêu nước, bồi đắp đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và khơi dậy trách nhiệm của mỗi công dân trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc hôm nay và mai sau.

Kim Yến

Phòng Nghiệp vụ Thư viện