Bảo tàng – Thư viện tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu tổng kết 4 năm thực hiện Chương trình giáo dục di sản văn hóa (2023-2026)

Ngày 25/9/2026, Bảo tàng – Thư viện tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã tổ chức Lễ tổng kết 4 năm thực hiện Chương trình giáo dục di sản văn hóa cho học sinh trên địa bàn Khu vực 3 – Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2023–2026 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ giai đoạn 2027–2030.

Tham dự chương trình có bà Lê Thị Phương Lan – Đại diện Ban Tuyên giáo Thành Uỷ Thành phố Hồ Chí Minh; ông Nguyễn Văn Tuân – Phó trưởng Ban Văn hóa - Xã hội Hội đồng Nhân dân; ông Nguyễn Minh Nhựt – Phó giám đốc Sở văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh; đại diện lãnh đạo phòng Văn hóa – Xã hội các phường, xã; đại diện lãnh đạo các Bảo tàng; đại diện Ban giám hiệu các trường THPT, THCS; Ban gián hiệu, thầy cô giáo và học sinh trường THCS Thắng Nhất, trường THCS Nguyễn An Ninh, trường THCS Duy Tân, trường THCS Vũng Tàu.

Qua 4 năm, chương trình đã tổ chức 44 chương trình, thu hút 8.250 lượt học sinh tham gia. Nội dung và hình thức ngày càng đa dạng, kết hợp giữa học tập, tham quan, trải nghiệm và khám phá tại bảo tàng, di tích và trường học. Phương pháp giáo dục từng bước chuyển từ “thuyết minh – nghe – quan sát” sang “tương tác – trải nghiệm – khám phá”, giúp học sinh chủ động tiếp cận lịch sử, văn hóa và di sản địa phương.

Ngay trong năm đầu tiên, chương trình đã tổ chức 12 buổi cho học sinh THCS của 6 trường, với 1.800 học sinh tham gia. Các chuyên đề tập trung vào những nội dung gắn với lịch sử địa phương như Di tích lịch sử Địa đạo Long Phước, Pháo đài Phước Thắng và quá trình mở đất Mô Xoài thế kỷ XVII. Bên cạnh tham quan, nghe

giới thiệu, học sinh còn được xem phim tư liệu, giao lưu với nhân chứng lịch sử, thảo luận, thuyết trình, vẽ tranh và tham gia các trò chơi dân gian.

Năm 2024, chương trình tiếp tục đổi mới với mô hình “Giờ học lịch sử tại Bảo tàng”, tập trung vào chủ đề “Bà Rịa - Vũng Tàu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước giai đoạn (1954 - 1964) với Chiến thắng Bình Giã”. Tiếp cận được 500 em học sinh THPT của 5 trường. Các em học sinh được tham quan không gian trưng bày, xem phim tư liệu, giao lưu với nhà nghiên cứu lịch sử và tham gia các hoạt động tương tác như “Theo dòng lịch sử”, “Lật mảnh ghép tìm di sản”, “Vui cùng khán giả”, trải nghiệm “Đẩy xe thồ chở lương thực cho chiến trường”.

Đến năm 2025, chương trình được mở rộng lên 19 buổi, với 13 trường và 1.800 học sinh tham gia. Hoạt động giáo dục di sản được kết hợp với các trưng bày, triển lãm chuyên đề; đồng thời tăng cường các hình thức trải nghiệm như “Rung chuông vàng”, “Sức mạnh đoàn kết”, “Viết thư cho các chú bộ đội Hải quân”, qua đó tạo thêm không gian để học sinh chủ động tìm hiểu lịch sử, văn hóa và thể hiện sự sáng tạo.

Năm 2026, đánh dấu bước đổi mới rõ nét về hình thức tổ chức, khi giáo dục di sản được đưa về trường học. Chương trình tổ chức 8 buổi, với 7 trường và 4.150 học sinh tham gia. Các hoạt động nổi bật gồm trưng bày tư liệu, hình ảnh; trưng bày lưu động chuyên đề “Di sản văn hóa Thành phố mang tên Bác”; trình diễn, giao lưu và giới thiệu Đờn ca tài tử Nam Bộ, nghệ thuật hát bội, nghề làm bánh tráng, nghề gốm truyền thống và các nghề thủ công khác. Bên cạnh đó, chương trình “Chuyến xe di sản” tổ chức 7 buổi, đưa 650 học sinh tham quan, học tập và trải nghiệm thực tế tại Nhà Lớn Long Sơn, Nhà Bảo tàng và Di tích lịch sử- văn hóa Bạch Dinh.

Tại lễ tổng kết, tham luận của các trường THCS Thắng Nhất, THCS Nguyễn An Ninh và THCS Vũng Tàu đã đánh giá cao chương trình giáo dục di sản giai đoạn

2023-2026 do Bảo tàng – Thư viện thực hiện. Đồng thời, các trường đề xuất một số giải pháp trong giai đoạn 2027-2030 như: Tiếp tục tăng cường phối hợp giữa bảo tàng và nhà trường; đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng học liệu và bảo tàng lưu động; duy trì, mở rộng “Chuyến xe di sản”; phát triển mô hình “đại sứ di sản”, “mỗi học sinh là một thuyết minh viên” và tổ chức các sân chơi, cuộc thi sáng tạo về di sản.

Phát biểu chỉ đạo, ông Nguyễn Minh Nhựt, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh đã ghi nhận những kết quả Bảo tàng – Thư viện tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đạt được. Trong giai đoạn tới, chương trình giáo dục di sản văn hóa cần tiếp tục đổi mới tư duy, nội dung và phương pháp giáo dục, xác định học sinh là đối tượng trọng tâm. Nội dung cần phù hợp từng độ tuổi, bảo đảm tính khoa học, thiết thực, lấy giáo dục di sản làm cốt lõi, đồng thời gắn với mục tiêu giáo dục toàn diện và học tập suốt đời. Các hoạt động trải nghiệm cần hướng đến việc giúp học sinh chuyển hóa kiến thức thành nhận thức, thái độ và hành động tích cực. Đặc biệt, tăng cường công tác xã hội hóa, vận động các nguồn lực cho công tác giáo dục di sản văn hóa.

Tại buổi lễ, Bảo tàng Thư viện tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã khen thưởng 10 tập thể có đóng góp tích cực trong tổ chức, thực hiện chương trình giáo dục di sản văn hóa giai đoạn 2023 - 2026.

Từ kết quả đạt được, giai đoạn 2027–2030, Bảo tàng – Thư viện xác định giáo dục di sản văn hóa cho học sinh, sinh viên tiếp tục là một trong những nhiệm vụ trọng tâm; đồng thời đổi mới nội dung, phương pháp tổ chức theo hướng thiết thực, lấy học sinh làm trung tâm, tăng cường trải nghiệm và ứng dụng công nghệ số. Đơn vị hướng tới xây dựng chương trình giáo dục di sản thường xuyên, lâu dài, phù hợp với từng nhóm đối tượng; tăng cường sự phối hợp giữa bảo tàng, nhà trường, gia đình và cộng đồng, từng bước số hóa tài liệu và nội dung giáo dục di sản.

Qua chặng đường 2023–2026, chương trình đã góp phần đưa lịch sử, văn hóa và di sản địa phương đến gần hơn với học sinh; bồi đắp tình yêu quê hương, niềm tự hào và ý thức gìn giữ di sản. Đồng thời, sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa bảo tàng và nhà trường đã hình thành môi trường giáo dục trực quan, sinh động, tạo nền tảng để công tác giáo dục di sản tiếp tục được đổi mới và lan tỏa trong những năm tiếp theo.

Bảo Hân

Phòng Thông tin, tuyên truyền giáo dục

Bảo tàng – Thư viện tỉnh BR-VT